Beton: wat is het en wat kun je ermee?

Vind hier antwoord op vragen over beton en cement

 

Wat is beton?

Beton wordt gemaakt van cement, zand, grind en toevoegingen. Het droge mengsel heet betonmortel. Wanneer je aan betonmortel water toevoegt, wordt het betonspecie.

Door hydratatie – een reactie tussen water en cement – ontstaat na uitharding van de betonspecie het bekende, steenachtige materiaal.

De jaarlijkse productie van ongeveer 9 miljard ton maakt van beton het meest gebruikte bouwmateriaal wereldwijd

Wat is cement?

Cement is een een snelhardend bindmiddel. De grondstoffen voor cement zijn kalksteen en klei of zand. Dit wordt in ovens verhit tot 1500 °C, waardoor cementklinkers ontstaan. Cementklinkers worden vermalen tot poeder, om te gebruiken als bindmiddel in cementproducten.

Om de hardingstijd te regelen en de druksterkte te verhogen, wordt er gips aan toegevoegd. Dit poedermengsel (cement) reageert met water tot een steenachtig materiaal. Cement is de belangrijkste grondstof voor de productie van beton en metselspecie.

Wat is mortel?

Mortel bestaat uit het bindmiddel cement, een of meer toeslagmaterialen zoals zand of grind en toevoegingen zoals een bindingsvertrager. Soms wordt het woord cement gebruikt, waar eigenlijk mortel bedoeld wordt.

Mortel wordt gebruikt voor het metselen van bakstenen, het storten van een betonvloer of zandcementvloer, tegel- of pleisterwerk, voegen, stukadoren en meer. Aan het droge mengsel wordt water toegevoegd om er specie van te maken.

Wat is specie?

Specie is mortel waar water aan is toegevoegd. Door de samenstelling van de gebruikte mortel wordt bepaald waarvoor de specie uiteindelijk gebruikt kan gaan worden.

Metselspecie wordt bijvoorbeeld gebruikt voor tegel- en pleisterwerk of voegen en stukadoren. Metselspecie heeft door de toegevoegde componenten een andere samenstelling dan betonspecie voor bijvoorbeeld een betonnen fundering of betonvloer.

Wat is betonspecie?

Betonspecie is een vloeibaar mengsel dat bestaat uit cement, zand, grind en water, in een specifieke verhouding samengesteld. Verse betonspecie is nog niet verhard. Daarom is het nog vervormbaar (plastisch) en goed te verwerken. Zodra vers beton is uitgehard, noemen we het beton.

Afhankelijk van de toepassing worden hulpstoffen toegevoegd, zoals een bindingsvertrager. Vers beton wordt kant-en-klaar geleverd door betoncentrales.

Wat is de samenstelling van 1 m³ beton?

Een kuub beton (1 kuub, of 1 m³) wordt voor eenvoudige betonwerken meestal samengesteld volgens de 1-2-3 formule: 1 deel cement, 2 delen zand, 3 delen grind. Een kuub wordt aangegeven met het symbool m³ en komt overeen met 1000 liter.

Er wordt uitgegaan van een kubus van 1 meter lang, 1 meter breed en 1 meter diep.

 

 

Samenstelling 1m3 beton

  • Grind: 1000 Kg
  • Zand: 800 Kg
  • Cement: 350 Kg
  • Water: 175 L
  • Grind 43% 43%
  • Zand 34% 34%
  • Cement 15% 15%
  • Water 8% 8%

* Zelf beton maken? Bekijk de handleiding zelf beton maken

Wat is het soortelijk gewicht van beton?

Niet verdicht beton weegt ongeveer 2300 kg per m³ (kubieke meter). Het gewicht van verdicht beton is ongeveer 2400 kg per m³. 

Gewapend beton weegt in verdichte toestand ongeveer 2500 kg per m³. Met de betoncalculator kun je de benodigde hoeveelheid beton berekenen. Je ziet hoeveel zakken pre-mix beton of hoeveel m³ kant-en-klare betonspecie je nodig hebt.

Wat is soortelijk gewicht?

Met het soortelijk gewicht van beton wordt eigenlijk de soortelijke massa of dichtheid bedoeld. De soortelijke massa of dichtheid wordt doormiddel van de Griekse letter ρ (rho) aangeduid.

De dichtheid of soortelijke massa van een materiaal is in de natuur- en scheikunde de hoeveelheid massa van dat materiaal, dat aanwezig is in een bepaald volume. Men drukt dit wel uit als de ‘massa per volume-eenheid’ en niet als soortelijk gewicht.

Fun fact: wist je dat beton al eeuwenlang als bouwmateriaal wordt gebruikt?

Romeins beton

Al meer dan tweeduizend jaar geleden, tegen 300 voor Christus, begonnen de Romeinen met het produceren en gebruiken van beton voor hun constructies en kunstwerken.

De Romeinen gebruikten een mengsel van vulkanische as, gebrande kalk en zeewater om het mengsel te vormen (opus caementicium). Ze verpakten het in houten vormen. Eenmaal verhard, stapelden de blokken als hedendaagse baksteen.

Het blijkt dat Romeins beton niet alleen duurzamer is dan beton dat we vandaag de dag kunnen produceren, maar het wordt zelfs sterker na verloop van tijd!

Wat is gewapend beton?

Beton versterkt met wapeningsstaal wordt gewapend beton genoemd. Beton kan grote drukkrachten weerstaan, maar is niet goed bestand tegen trekkracht, schuifspanningen en dwarskrachten.

Als gevolg van de geringe treksterkte, worden bijvoorbeeld stalen wapeningsnetten of wapeningsstaven aangebracht in de gebieden waar na belasting trekspanningen worden verwacht. Staal heeft een hoge treksterkte, zodoende zorgt wapeningsstaal voor de afdracht van trekkrachten.

Om beton te wapenen worden stalen wapeningsnetten of wapeningsstaven het meest gebruikt. Soms worden voor specifieke toepassingen andere materialen als wapeningsmateriaal voor beton gebruikt; bijvoorbeeld koolstof- glas- of kunstofvezels.

Voor het aanbrengen van bewapening zijn voorschriften opgesteld. Vooral bij het storten van constructies is het van belang dat de juiste wapening wordt gebruikt en dat deze volgens de voorschriften (Eurocode 2) wordt aangebracht. Er wordt er gewerkt met vaste overlappingslengten.

Wat is ongewapend beton?

Ongewapend beton is niet versterkt met wapeningsmateriaal. Ongewapend beton is niet geschikt voor het dragen van constructies en wordt gebruikt wanneer er geen grote trekkrachten worden verwacht.

Voor het plaatsen van hekwerken, palen of speeltoestellen e.d., wordt meestal ongewapend ‘snelbeton’ gebruikt. De hulpstoffen in snelbeton zorgen ervoor dat het verhard na 15 minuten en na 2 uur belastbaar is.

Waar wordt beton voor gebruikt?

Beton wordt gebruikt voor het bouwen van bruggen, tunnels, kunstwerken, zwembaden, appartementen, huizen, betonvloeren en meer. Omdat beton in de eerste instantie vloeibaar is en vervolgens buitengewoon hard, kan het voor vele doeleinden gebruikt worden.

In Nederland wordt bijna 14 miljoen m³ beton per jaar geproduceerd, dat is 14 miljard liter. Beton is het meest gebruikte bouwmateriaal ter wereld.

Ook voor binnen- en buitenwanden, funderingen of de vloeren van bijvoorbeeld een bedrijfshallen, magazijnen, schuren, bergingen, vee stallen, hokken, (parkeer)garages, of voor terrasvloeren wordt meestal een betonvloer gebruikt.

Fun fact: wist je dat er in Nederland ongeveer 14 miljoen m³ beton per jaar wordt geproduceerd?

Wat is de droogtijd van beton?

Beton is al na een paar uur beloopbaar. De volledige droogtijd is 28 dagen. Dan is het beton helemaal uitgehard en heeft het de karakteristieke betondruksterkte bereikt. De betondruksterkte bepaald in hoeverre het beton bestand is tegen drukkrachten.

Tijdens het drogen van beton ontstaat er een chemische reactie waardoor het beton harder wordt. Het droogproces is dus eigenlijk een verhardingsproces. Tijdens dit verhardingsproces moet het beton de juiste hoeveelheid vocht vasthouden, om geleidelijk uit te harden.

Hoe wordt beton gekleurd?

Wanneer je aan je betonvloer een unieke persoonlijke tint wilt geven, kun je er elk gewenste kleur op loslaten. Omdat door de jaren heen het beschikbare kleurenpallet voor betonvloeren aanzienlijk is uitgebreid, ligt de tijd dat beton bekend stond om haar grijze kleur inmiddels ver achter ons.

Pigment poeder

Om beton te kleuren wordt nog vaak pigmentpoeder gebruikt. Pigmentpoeder is handig te doseren en een het is een goedkope manier om beton te kleuren.

Een andere reden dat pigmentpoeder nog vaak wordt gebruikt is omdat in het verleden volgens de norm de enige toegestane wijze was om gewapend beton te kleuren.

Vloeibaar pigment

Andere toevoegingen zoals vloeibaar pigment werden schadelijk geacht voor de wapening en waren niet toegestaan. Nu mogen er wel vloeibare pigmenten aan gewapend beton worden toegevoegd, omdat de norm is aangepast.

Door de nieuwe standaarden is bijvoorbeeld gekleurd pre-fab beton een feit geworden, met prachtig gekleurde, architectonische betonnen constructies en gebouwen als resultaat.

Van betonnen loop paden en terrassen in aardetinten die samensmelten met het omringende landschap, tot levendige, veelkleurige betonvloeren die er bijna als kunstwerken uitzien. Er is eindeloos veel mogelijk met gekleurd beton.

Er wordt in de betonproductie ook gebruik gemaakt van kleurondersteunende granulaten. Deze zorgen in combinatie met pigmenten voor kleuring van het beton. Je kunt ook gebruik maken van betonverf.

Betonverf

Betonverf is tegenwoordig in alle denkbare kleuren verkrijgbaar. Hierdoor zijn er enorm veel variaties mogelijk met geverfd beton. Een betonvloer verven is door de handige doe-het-zelver overigens goed zelf te doen.

Om de kleuren aan te duiden wordt door fabrikanten, net als bij andere verfsoorten gebruik gemaakt van het RAL – systeem voor kleurcoderingen.

Wat kost beton?

De grondstoffen van beton zijn in overvloed aanwezig, daarom is beton een relatief goedkoop bouwmateriaal. De betonproductie is voor de aanlevering van zand en grind grotendeels afhankelijk van vervoer over water.

 De dagprijs van beton wordt mede daarom beïnvloed door externe factoren, zoals het weer. Een laag waterpeil als gevolg van droogte, zorgt ervoor dat de laadcapaciteit van schepen afneemt.

Hierdoor kan er minder zand en grind worden vervoerd. Omdat de transportkosten van grondstoffen bij lage waterstanden hoger zijn, wordt de prijs van het beton uiteindelijk ook hoger. In extreme gevallen – zoals de zomer van 2018 – kan er soms tijdelijk helemaal niet gevaren worden.

Hierdoor werd de prijs van beton destijds tijdelijk nog verder opgedreven.

Door klimaatverandering worden er meer periodes van extreme droogte verwacht. De hoge Co2 footprint van cement- & betonproductie heeft ook invloed op de prijs, bijvoorbeeld door klimaatregelingen en heffingen.

Prijs betonspecie

De totaalprijs van 1 m³ vers beton bestaat voor particuliere gebruikers uit de kosten voor de betonspecie, de transportkosten en de btw.

Afhankelijk van de sterkteklasse (de sterkteklasse is een maat voor de sterkte van het beton), is de prijs voor 1 m³ ‘standaard’ betonspecie om bijvoorbeeld een betonnen vloer of fundering mee te storten ongeveer €125,00

De transportkosten zijn afhankelijk van de af te leggen kilometers tussen de betoncentrale en stortlocatie. Voor 1 m³ ‘standaard’ betonspecie betaal je inclusief transportkosten en btw ongeveer €250,00 bij een betoncentrale in de buurt.

De minimale afname is meestal 1 kuub, of er moet voor onderlading worden betaald. Naar mate de af te nemen hoeveelheid stijgt, daalt de prijs. Grote afnemers betalen dus minder.

Prijs pre-mix betonmortel

Pre-mix droge betonmortel wordt geleverd in zakken van 20 en 25 kilo. De prijs van een zak pre-mix betonmortel van 25 kg is bij de bouwmarkt gemiddeld € 6 euro.

Pre-mix betonmortel is kant-en-klaar, er hoeft alleen nog water aan toegevoegd te worden. Het rendement is ongeveer 0,5 liter betonspecie per kg droge betonmortel.

Prijs big-bag betonmortel

Een ‘big-bag’ betonmortel is een zak met 1000 kg pre-mix droge betonmortel, om zelf beton mee te draaien. Voor een big-bag betonmortel betaal je ongeveer € 160 euro. Een big bag beton is genoeg voor iets minder dan een halve kuub betonspecie.

Reken bij aanschaf van een big bag beton  op de transportkosten van plus minus € 50 euro.

Prijs big-bag zandgrind

Een big-bag zandgrind is een zak met een inhoud van ca. 1500 kg zand, gemengd met fijn grind voor het maken van beton. Voor een big-bag zandgrind betaal je ongeveer € 80 euro, afhankelijk van de korrelgrootte. Een bigbag zand-grind mix is genoeg voor ongeveer 850 liter betonspecie.

 

Op 1 big bag zandgrind zijn ongeveer 12 zakken cement van 25 kg nodig.

Een big-bag betonpuingranulaat (of repac, menggranulaat) is een zak met een inhoud van ca. 1500 kg gebroken baksteen en betonpuin.  Voor een big-bag betonpuingranulaat betaal je ongeveer € 77 euro, afhankelijk van de korrelgrootte.

Beton berekenen

De formule om de hoeveelheid betonspecie te berekenen is lengte x breedte x hoogte (hoogte betekent de dikte) = het aantal m³ (kubieke meter, of kuub) beton dat je nodig hebt.

Een kuub beton is 1000 liter beton. Deze rekentool helpt je berekenen hoeveel verse betonspecie van de betoncentrale of zakken betonmortel kant en klaar je nodig hebt.

Bij hoeveelheden van meer dan 1 kuub beton, is het voor de doe-het-zelfer of klusser raadzaam betonspecie van de betoncentrale te bestellen.

Beton, cement & Co2

Om cement te maken wordt kalksteen bij een hoge temperatuur chemisch gesplitst, waarbij veel CO2 vrijkomt. De cementindustrie is verantwoordelijk is voor grofweg 5% van de wereldwijde CO2 uitstoot. Om beton te produceren, is cement nodig. Veel cement.

De vraag zal de komende vijf decennia verdubbelen, waardoor circulariteit en minder CO2-uitstoot in de betonketen steeds belangrijker wordt.

Verduurzaming van de betonketen

De impact die beton op het klimaat heeft biedt ook kansen. Verduurzaming van de betonketen kan een significante bijdrage leveren aan de beperking van CO2 uitstoot.

In Nederland is het programma verduurzaming betonketen ‘GreenDeal 030’ gestart, dat alle schakels in de betonketen behelst. Dus niet alleen het product beton, maar bijvoorbeeld ook betonnen constructies, logistiek en transport.

Kun je beton recyclen?

Steenachtige materialen dragen voor 60% bij aan de totale afvalstroom in Nederland. Deze hoeveelheid puin zal de komende jaren alleen maar toenemen, van 20 miljoen ton in 2018, naar meer dan 30 miljoen ton in 2025.

De wegenbouw staat voor meer dan 95% garant voor de afzet van granulaten. Dit zal naar verwachting stabiliseren op het huidige niveau.

Circulaire betonproductie

Tot voor kort leek er geen mogelijkheid de betonproductie volledig circulair te maken. Dat betekent dat van oud beton, geen nieuw beton van dezelfde sterkte kon worden gemaakt.

Toegegeven, mede door de slijtvastheid van beton werd aan circulariteit van de betonketen geen grote prioriteit toegekend. Door klimaatregelingen en verduurzaming van de bouwsector, gaan we nu ook steeds slimmer om met beton.

Inmiddels is het dankzij een speciaal vervaardigde breker mogelijk om uit betonpuin “verregaand” klimaatneutraal nieuw beton te maken. De Smart Crusher is een Nederlandse uitvinding.

Wat is betonslurry?

Slurrie (of slurry) betekent letterlijk een mengsel van water met een vaste stof, zoals modder of baggerspecie. Beton slurrie is een mix van water, zand, grind, beton en cement resten. Beton slurrie kan worden gebruikt om nieuw beton te maken.

Het recyclen van beton slurrie draagt op een positieve manier bij aan de initiatieven om de productie van beton te verduurzamen.

Wat is betongranulaat

Betonpuingranulaat wordt ook wel, repac, menggranulaat of betonpuin genoemd en is een mengsel van gebroken bakstenen en betonpuin. Omdat in het betonpuingranulaat cement aanwezig is, heeft het een verhardende werking wanneer het wordt gebruikt als toeslagmateriaal.

Betonpuingranulaat wordt het meest gebruikt voor betonnen wegverhardingen of funderingsmateriaal onder asfaltwegen. 

Duurzaam beton

Het hogere draagvermogen van beton zorgt ervoor dat een betonweg een veel zwaardere belasting aan kan dan een asfaltweg. Zodoende ontstaan er nagenoeg geen rijsporen. Een betonweg is slijtvaster, waardoor er veel minder onderhoud nodig is aan een betonweg dan aan een asfaltweg. Betonverhardingen zijn daarom duurzamer in gebruik dan asfaltwegen. 

Wat is een kanaalplaatvloer

Kanaalplaten zijn betonnen platen die samen een vloersysteem vormen. Kanaalplaten zijn voorzien van ronde, holle kanalen. Hierdoor wegen ze minder en is er minder beton nodig om ze te produceren.

Betonpuingranulaat

Kanaalplaten zijn deels gemaakt van gerecycled betonpuingranulaat, wat bijdraagt aan een beter milieu.

De kanalen kunnen worden gevuld met isolatiemateriaal, waardoor er nog efficiënter met energie wordt omgegaan.

 

Deze wiki pagina is samengesteld met bronnen van: De Rijksoverheid en Cement en Beton Centrum

 

Betoncalculator.nl is een landelijk netwerk van gekwalificeerde bedrijven. Met meer dan 100 aangesloten vakspecialisten is ons streven het serviceniveau voor de consument te verhogen.

Wil je gietvloer of betonvloer projectaanvragen ontvangen?

Meld je bedrijf hier aan voor de gratis offertedienst

Pin It on Pinterest

Share This